Preventieve psychotherapie
Naar analogie met het begrip ‘preventieve geneeskunde’ zou ik het begrip ‘preventieve psychotherapie’ willen introduceren. Preventieve geneeskunde omvat alle gezonde levensgewoontes die bijdragen tot het vermijden van medische problemen. In de praktijk wordt hierbij vooral aandacht besteed aan lichaamsbeweging en aan eet- en slaapgewoontes. Ook het vermijden van een ziekmakende leefomgeving is hier een onderdeel van. Wie bv dagelijks ongezonde lucht inademt en geen toegang heeft tot zuiver drinkwater, mag verder zo gezond proberen te leven als hij wil maar zal toch niet aan ziekte kunnen ontsnappen.
Preventieve psychotherapie houdt in dat men er gewoontes op na houdt die leiden tot emotionele gezondheid en psychisch evenwicht. Het is echter even belangrijk om te vermijden dat men in situaties terecht komt die in emotioneel opzicht ongezond zijn. Nog een parallel tussen beide begrippen is dat het beginpunt van ons leven van groot belang is voor zowel het kunnen opbouwen van een gezond lichaam als een gezonde geest. Het gaat zelfs verder dan dat: vanaf het prille begin van elk mensenleven is er een zodanig grote psychosomatische verwevenheid tussen lichamelijk en emotioneel welzijn dat beide principes feitelijk samensmelten tot één. Preventieve geneeskunde is tezelfdertijd preventieve psychotherapie. Dit geldt voor de ganse periode van lichamelijke ontwikkeling, vanaf de periode in de baarmoeder tot en met de adolescentie. Wat daarna komt, tijdens het volwassen leven, is grotendeels afhankelijk van de keuzes die men maakt met betrekking tot hoe men in het leven staat en met het eigen lichaam omgaat. Hoe gezonder men lichamelijk en psychisch is kunnen opgroeien, hoe gezonder de keuzes in de regel zijn die men maakt als volwassene. Hoe steviger de basis die tijden het opgroeien gelegd wordt, hoe flexibeler men als volwassene kan omgaan met tegenslagen, moeilijkheden en hindernissen en hoe veerkrachtiger men is indien men met regelrechte trauma’s wordt geconfronteerd.
Een gezonde ontwikkeling tijdens de periode die voorafgaat aan de geboorte, is afhankelijk van de omstandigheden waarin de zwangerschap tot stand is gekomen en van deze waarin de moeder in spe haar leven moet beredderen. Hoe veiliger haar leven is, zowel in fysiek als in emotioneel opzicht, hoe beter dit is voor de ontwikkeling van haar ongeboren kind en diens latere emotionele en lichamelijke gezondheid. Hoe ongedwongener ze haar zwangerschap kan beleven en kan toeleven naar debevalling, hoe beter voor haar kind. Hoe vrijer haar keuze om zwanger te worden en hoe tevredener ze hiermee is, hoe groter haar emotionele bijdrage tot de latere gezondheid van haar kind.
Een volgende erg cruciaal punt is de bevalling. Indien dit op een kindvriendelijke manier kan gebeuren, in een sfeer van respect voor moeder en kind, levert dit een grote bijdrage aan de preventieve gezondheidszorg van het kind. Hoe minder medische complicaties hierbij voorkomen, hoe beter uiteraard, maar dat hebben we in de regel minder in de hand dat de ingesteldheid waarmee de bevalling begeleid en ondersteund wordt. In die zin zijn vroedvrouwen en begeleidende gynaecologen ofwel preventieve psychotherapeuten, ofwel potentiële veroorzakers van trauma’s die slecht zijn voor de latere geestelijke en lichamelijke gezondheid van de pasgeborene.
Hetzelfde geldt voor ieder die zijn bijdrage levert aan de opvoeding van een kind. Ouders, bijkomende of alternatieve opvoeders, begeleiders in crèches, kleuterleiders, onderwijzers en leraars zijn allemaal mogelijke preventieve psychotherapeuten. Maar ze kunnen zich evengoed ontpoppen tot veroorzakers van trauma’s waarop later effectieve psychotherapie zal moeten toegepast worden.
Hoe gezonder de leefomgeving van het kind, zowel in fysiek opzicht als op het vlak van emotionele veiligheid alsook qua ontwikkelingskansen, hoe groter de bijdrage aan zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid hiervan is. Als ouders - en als ouders in spe - hebben we dan ook een grote verantwoordelijkheid met betrekking tot de omstandigheden waarin we een kind plannen, laten geboren worden en laten opgroeien. Hoe meer keuzevrijheid wat dat betreft, hoe meer kansen er zijn om door gerichte keuzes een gunstige invloed uit te oefenen op deze omstandigheden.
Uiteraard moeten we naast vrijheid en verantwoordelijkheidsgevoel ook over de juiste inzichten beschikken waarop we onze keuzes kunnen baseren. Ik hoop dan ook van harte dat mijn boeken hiertoe een waardevolle bijdrage kan leveren.
********************************************************************************
Deze tekst is de inleiding van een van mijn volgende boeken:
Karmische Psychologie 3, Boek I: Opgroeien en Opvoeden.
