Zielloze ogen vol kwaadaardigheid (aanvulling 6 bij Psychopathie en Narcisme)

 

Psychopathie en Narcisme – Aanvulling 6

Zielloze ogen vol kwaadaardigheid

Veel slachtoffers van psychopaten herinneren zich de blik van hun beul: zielloze ogen, met achter die leegte een donkere poel van kwaadaardigheid. Deze blik kan plots opkomen, in reactie op de een of andere trigger en voorspelt weinig goeds. Integendeel: van zodra je die blik ziet kan je je maar beter klein maken, onzichtbaar of schrap zetten, vooral als vluchten niet mogelijk is.

Deze omslag in de gemoedstoestand van de psychopaat, met de bijbehorende blik in de ogen, wordt vaak geïnterpreteerd alsof hun geest wordt overgenomen door een kwaadaardige entiteit, een demonisch wezen dat enkel uit is op vernietiging. Het is begrijpelijk dat een dergelijk idee post vat in het bewustzijn van het slachtoffer: de overgang van ogenschijnlijk welwillende vriendelijkheid naar empathieloze kwaadaardigheid kan immers zodanig abrupt gebeuren dat de plotse bezetenheid door een demon hier een aannemelijke verklaring voor lijkt.

Mijn eigen interpretatie van dit fenomeen is echter behoorlijk verschillend. Mijn vertrekpunt is het sterk onderschatte feit dat de autonomie van een innerlijke schaduwdeelpersoonlijkheid zodanig groot kan zijn, dat het een onafhankelijke entiteit lijkt te zijn, terwijl het wel degelijk nog steeds een deel van hetzelfde persoonlijkheidscomplex is. In Karmische Psychologie Deel 1 ben ik uitgebreid ingegaan op het meervoudig persoonlijkheidssyndroom (MPS), een psychische toestand van extreme gespletenheid die ontstaat als gevolg van extreme vormen van marteling vanaf de prille jeugd. De persoonlijkheid in wording wordt daardoor gefragmenteerd wat resulteert in een cluster van elkaar afwisselende ik-persoonlijkheden of ‘alters’. Deze functioneren onafhankelijk van elkaar.

Bij het ontstaan van psychopathie gebeurt iets gelijkaardigs: onder druk van extreme omstandigheden splitst er zich een zeer negatief geladen deelpersoonlijkheid af die verstoten is van alle Wezenscontact en levensvreugde. Er is geen liefde voor het leven, noch voor de aarde, enkel nog blind overlevingsinstinct van het meest egoïstische soort. Dit is wat je te zien krijgt indien iemands de psychopate schaduwdeelpersoonlijkheid plots het ik-bewustzijn overneemt.

Als je de invloed van meerdere opeenvolgende levens op het ontstaan en de ontwikkeling van een dergelijke schaduwdeelpersoonlijkheid in acht neemt, is het de meest logische verklaring dat je te maken krijgt met een autonoom functionerend deel van de persoon met psychopathie. Vooral als er sprake is van een voorafgaande verslavingsproblematiek, al dan niet in combinatie met zeer hevige trauma’s, is het ontstaan van een psychopate schaduw helemaal niet zo vreemd. Enkele voorbeelden van zo’n recent ontstane autonome deelpersoonlijkheid:

• Op een nacht had een man een nachtmerrie met het karakter van een lucide droom. Dit hield in dat hij wist dat hij droomde, over zijn wakend bewustzijn beschikte, maar toch niet uit de droom wakker werd. Tijdens die ervaring werd hij zich bewust van een demonisch wezen met een afschuwelijk agressieve uitstraling die op weg was naar de slaapkamer van zijn volwassen zoon. Zelf snelde hij naar de deur van die slaapkamer om die entiteit tegen te houden, wat hem met veel moeite ook lukte. Toen pas werd hij wakker, met een hoge hartslag en badend in het zweet. Hij vertelde de droom aan zijn zoon, die hierop reageerde dat hij op hetzelfde moment tijdens een nachtmerrie door die zelfde entiteit was aangevallen in zijn bed. In een wanhoopsgevecht had hij het demonische wezen de strot afgebeten, waarna hij wakker was geworden.
  De zoon had in die tijd echter een alcoholverslaving die zwaar uit de hand aan het lopen was, doordat hij van bier was overgeschakeld op zware alcoholische dranken. De ‘demon’ was niets anders dan zijn ‘Innerlijke Verslaafde’, een schaduwdeelpersoonlijkheid die bij alle verslaafden ontstaat en die de ik-persoonlijkheid (en de hersenen!) langzaam maar zeker vernietigt. Tevens is de Innerlijke Verslaafde totaal gewetenloos tegenover andere mensen, want hij heeft maar één doel, namelijk aan zijn verslaving toe komen, koste wat kost.

• Zelf zag ik bij een vrouw met wie ik een intieme band had plots – en schijnbaar zonder aanleiding, we waren in een park aan het wandelen – de vertrouwde blik in haar ogen plaats maken voor een harde, donkere, levensloze uitdrukking waarvan me de haren recht overeind gingen staan. Na een halve minuut verdween deze weer en de vrouw was hier zelf zichtbaar door in de war. Wat bij haar aan de hand was, was dat ze afwisselend positief in het leven stond en al even vaak overvallen werd door een extreme negativiteit ten opzichte van haar eigen leven en van het leven op aarde in het algemeen. Hierin kon ze soms meerdere dagen gevangen zitten, waarbij ze verbaal erg agressief en onredelijk kon zijn, alvorens weer om te slaan naar positiviteit ten opzichte van het leven. De achtergrond hiervan was een combinatie van ernstige jeugdtrauma’s waaraan nooit gewerkt was, met daar bovenop heftige trauma’s uit haar volwassen leven. Onder meer had ze twee decennia lang in een wetteloos gebied gewoond waar ze de zelfmoord van tien mensen had meegemaakt en was ze haar kinderen afgenomen.

In beide gevallen is het verleidelijk om een externe entiteit verantwoordelijk te stellen voor de persoonlijkheidswissel, maar indien we het volledige verhaal in ogenschouw nemen, valt niet te ontkennen dat er een innerlijke basis was voor de vernietigende agressie. Bij alle twee de betrokken personen kunnen we spreken van een psychopate schaduwdeelpersoonlijkheid in wording of van protopsychopathie.

Het is niet moeilijk om ons een voorstelling te maken van de volgende stap richting psychopathie. In het eerste verhaal loopt de alcoholverslaving verder uit de hand en krijgt de Innerlijke Verslaafde steeds meer vrij spel en dat spel speelt hij volgens de spelregels van de psychopathie, namelijk zonder geweten of empathie en enkel nog gericht op de bevrediging van zijn verslaving.  Het afglijden naar psychopathie kan in dit geval nog tijdens het huidige leven gebeuren.  Tijdens een volgende incarnatie heb je dan te maken met een psychopate schaduw die het ik-bewustzijn zo maar kan overnemen, in functie van de bevrediging van eender welke persoonlijke behoefte.

In het tweede verhaal vormt de afkeer van de aarde de brandstof waarmee een psychopate schaduwdeelpersoonlijkheid gevoed wordt. Tijdens het huidige leven kan deze het ik-bewustzijn steeds vaker over nemen, tijdens een volgend leven kan deze de ik-persoonlijkheid volledig domineren.

Aanverwant hieraan is de blik van meedogenloze superioriteit die in de ogen van diehard narcisten verschijnt in situaties waar ze het heft in handen hebben, wat voor hen identiek is aan het recht in handen hebben. Vooral bij religieuze fanatici is dit een bekende glans in de ogen. Zelf associëren ze hun gemoedstoestand met spirituele verbondenheid, maar de verbondenheid in kwestie bestaat slechts tussen hun eigen innerlijke schaduw en die van gelijkgezinden. Wezenlijk is er enkel eenzame leegte.

Iedereen die aan hen onderhorig is, weet wat hen te wachten staat als ze deze blik trotseren, namelijk weinig goeds. Ook hier mogen we niet uit het oog verliezen hoe autonoom een innerlijke schaduwdeelpersoonlijkheid kan worden en hoe onafhankelijk deze zich van het eigen Wezen (Ziel of Hogere Zelf) kan manifesteren. Bijgevolg hebben we geen nood aan het concept ‘demonische of lagere entiteit’ om te verklaren wat er gebeurt indien we getuige zijn van de omslag van een Wezenlijk bewustzijn naar dat van een psychopaat en de bijbehorende demonische blik in de ogen.

In plaats van een potentieel eindeloze strijd waarbij we voortdurend op onze hoede moeten zijn om geen ingang te creëren voor een demon die ons in bezit kan nemen, opent deze visie een ingang tot innerlijke groei. Door niets wat menselijk is uit ons bewustzijn en onze beleving te bannen, maar ermee in vrede te leren leven, vermijden we om ooit zelf op het pad van de psychopathie te belanden. Mensen die wel reeds in deze valkuil zijn terecht gekomen, hebben er weliswaar een hele klus aan om te leren terug in dialoog te gaan met hun autonome innerlijke psychopaat, maar ook voor hen blijft het mogelijk om terug als één geheel te leren functioneren, al hebben de meesten daar wel meer dan één leven voor nodig. 

********************************************************************************

Deze tekst is een aanvulling op mijn boek 'Psychopathie en Narcisme'.   ISBN 9789077101216.

Dit boek kan in elke boekhandel of internetboekhandel besteld worden. 

De volledige titel van het boek is: Karmische Psychologie Deel 4: Aarde en Schaduw, Boek 3 - Psychopathie en Narcisme. 

Op mijn website www.henkcoudenys.be vind je een overzicht van alle boeken die ik reeds heb gepubliceerd.  Wie een boek koopt, helpt me om in leven te blijven en te blijven schrijven, uitgeven en op die manier mijn inzichten met anderen te delen. 

 

Hoe narcisten en psychopaten misbruik maken van waardevolle inzichten en zinvolle kennis

 

Psychopathie en Narcisme – Aanvulling 5

Misbruik maken van waardevolle inzichten en zinvolle kennis

Een van de verwarrende dingen in de regelmatige omgang met narcisten en psychopaten, is dat ze vaak over kennis beschikken waar je nood aan hebt en dat ze je inzichten kunnen geven die je vooruit kunnen helpen. Dit kan het geval zijn indien je in een destructieve relatie zit met zo iemand, of indien je een andere band hebt met elkaar waar niet je niet zo maar uit los kan komen, zoals een werkrelatie of een ouder-kindrelatie..

Het vervelende hieraan is, dat ook die inzichten en kennis in een machtsspel misbruikt worden. Een simpel voorbeeld:

Een vrouw werd frequent vernederd door haar man. Hij behandelde en benaderde haar standaard met minachting. Ze trok zich steeds meer in zichzelf terug en kwam steeds minder buiten. Hierop reageerde hij – uit de hoogte uiteraard – dat ze beter wat vaker een wandeling zou gaan maken. Hierdoor zou haar levensenergie terug wat meer gaan stromen. Dit was een bruikbaar inzicht, maar toch blokkeerde ze erop.

De destructieve partner is in alle gevallen een van de belangrijkste oorzaken van het verlies aan levensvreugde, zoals ook in het bovenstaande voorbeeld het geval was. Als net die persoon je een goeie raad geeft, dan gaat hij voorbij aan zijn eigen verantwoordelijkheid met betrekking tot de gemoedstoestand waarin je bent afgegleden. Op een onrechtstreekse manier legt hij de verantwoordelijkheid hiervoor echter bij jou door je een tip te geven over wat je kan doen om je wat beter te voelen. Ziedaar het machtsspel: de goeie raad gaat gepaard met onterechte schuldinductie

Als het slachtoffer zijn raad opvolgt, dan bevestigt ze hem in zijn macht over haar en interneert ze de schuld die hij haar aanpraat. Als ze de raad niet opvolgt, ziet hij daar een bevestiging in dat het probleem bij haar ligt en zal hij haar dat later weer laten voelen. Als het slachtoffer in een fase zit van zich beginnen afzetten tegen hem, bestaat de kans dat ze met woede op zijn raad reageert en deze zeker niet wil opvolgen. Dit gebeurt bv vaak in destructieve ouder-kindrelaties indien het emotioneel mishandelde kind in de puberteit zit.

Indien de manipulator in een hulpverlenersrol staat ten opzichte van het slachtoffer, zoals een therapeut, psychiater of huisarts ten opzichte van zijn cliënt, kan een dergelijk verwarrend machtsspel zeer lang duren en zeer veel schade aanrichten. Het geven van zinvolle raad, afgewisseld met gaslighting en vernederingen, staat in dergelijke gevallen ook ten dienste van het in stand houden van een kunstmatige afhankelijkheidsrelatie.

Uiteraard zijn er ook de vele gevallen van slachtoffers van narcisten en psychopaten die een alcoholverslaving ontwikkelen in een ijdele poging om op die manier aan hun uitzichtloze situatie te ontsnappen. In dergelijke gevallen is het absoluut niet moeilijk om de goeie raad te geven wat minder te drinken of een ontwenningskuur te volgen. Maar ook hier is het machtsspel nog steeds aanwezig, waardoor er zo goed als geen kans is dat de raad opgevolgd wordt. De manipulatieve partner kan zich zodoende tegenover de buitenwereld ook nog eens gaan wentelen in slachtofferschap, want zijn partner is een hopeloze alcoholiste.

De meest zinvolle manier om met bruikbare raadgevingen van narcisten en psychopaten om te gaan, is de klik maken om deze op te volgen, maar dan wel in het volle besef dat de manipulator niet het recht heeft hier een machtsspel mee te ontplooien omdat net hij de oorzaak is van het probleem en hij hier geen verantwoordelijkheid voor neemt. Maar tegen dan zit je al heel dicht bij het ogenblik dat je in staat bent hem volledig te doorzien en je van hem los te maken.

********************************************************************************

Deze tekst is een aanvulling op mijn boek 'Psychopathie en Narcisme'.   ISBN 9789077101216.

Dit boek kan in elke boekhandel of internetboekhandel besteld worden. 

De volledige titel van het boek is: Karmische Psychologie Deel 4: Aarde en Schaduw, Boek 3 - Psychopathie en Narcisme. 

Op mijn website www.henkcoudenys.be vind je een overzicht van alle boeken die ik reeds heb gepubliceerd.  Wie een boek koopt, helpt me om in leven te blijven en te blijven schrijven, uitgeven en op die manier mijn inzichten met anderen te delen. 

Van psychopathie tot milieucrisis (Psychopathie en Narcisme - aanvulling 4)

 

Psychopathie en Narcisme – Aanvulling 4

Van psychopathie tot milieucrisis

Psychopathie houdt het vermogen in om een ander mens te ‘ontmenselijken’, te beschouwen als een minderwaardige levensvorm die naar believen gekleineerd, uitgebuit en desgewenst vernietigd mag worden. Consequent hiermee voelt de psychopaat zich verheven boven zijn slachtoffers. Narcisme is het kleine broertje van psychopathie en houdt onder meer in dat men in staat is zijn geweten te negeren indien men hieruit voordeel kan halen. Dat voordeel staat altijd in functie van aanzien, aandacht en erkenning. Als dergelijk voordeel kan gehaald worden uit het ontmenselijken van een ander, zal een narcist moeilijk aan deze verleiding kunnen weerstaan.

Onze hedendaagse maatschappijvormen zijn opgebouwd rond de spelregels die psychopaten en narcisten in het leven hebben geroepen. Ze zijn op patriarchale leest geschoeid en hiërarchisch van opbouw. Ze zijn geëvolueerd uit staten en rijken die oorspronkelijk zijn opgericht door mannelijke psychopaten en die na een democratiseringsproces veel niches hebben gecreëerd waarin narcisten zich vlot weten te nestelen.

Dit staat in fel contrast tot de oorspronkelijke samenlevingen van jagers-verzamelaars die een sterke mate egalitair van aard waren. Binnen een dergelijke levensgemeenschap werd niemand ontmenselijkt of als inferieur behandeld. De psychopate reflex kwam enkel aan bod bij felle voedsel- en territoriumconcurrentie met naburige groepen. In tijdelijke oorlogssituaties konden deze buurgroepen ontmenselijkt worden. In tijden van gespannen vrede, was er dan weer samenwerking die gebaseerd was op wederzijds respect.

Bij jagers-verzamelaars was de bijdrage van hoogsensitieve individuen tot de organisatie en de spelregels van de samenleving erg groot. Dit vertaalde zich onder meer in een systematisch uitbreiding van de empathische reflex naar andere levensvormen toe. Dieren en planten werden als individuen beschouwd, als wezens met een bewustzijn en een eigen persoonlijkheid die met respect benaderd moesten worden. Hetzelfde gold voor de grotere ecologische eenheden zoals bergen, rivieren en bossen. Deze kregen een persoonlijkheid en bewustzijn toegedicht en je kon hen maar beter respecteren.

Deze mensen voelden zich niet verheven boven de andere levende wezens, laat staan dat ze zichzelf beschouwden als ‘het toppunt van de schepping’ voor wiens genoegen en gebruik al het andere op aarde was gecreëerd. Ook dit vormt een fel contrast met de overheersende opvattingen in de patriarchale samenlevingen die heden ten dage quasi overal de dienst uit maken.

Als het respect voor de andere levensvormen verdwijnt evenals voor de geïntegreerde ecosystemen waar ze deel van uitmaken, ligt de weg open voor een ongebreidelde exploitatie van de aarde en haar levende wezens. Het patriarchale denken houdt in dat de mens aan niets of niemand verantwoording dient af te leggen, behalve aan de machtshebbers in de hiërarchie. Dieren, planten en alle andere levensvormen worden ‘ontwezenlijkt’. Ze worden beschouwd als weliswaar levende dingen, maar dan wel zonder bijbehorend bewustzijn, intelligentie, gevoelens of persoonlijkheid.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat sinds de spelregels van psychopathie en narcisme zowat elke samenleving op aarde domineren, de ene milieucrisis na de andere ontstaat. Zonder het respect dat inherent was aan de oorspronkelijke mens (en nog steeds bij de hoogsensitieve mens bestaat) is het onmogelijk om in harmonie te leven met de levende omgeving en milieuproblemen te vermijden.

Conclusie: willen we iets kunnen veranderen aan de gigantische en complexe vervuiling van bodem, lucht en water, aan de nefaste opwarming van de aarde en het verloren gaan van de biodiversiteit, dan gaan we het niet redden met alleen maar strengere wetten en regels. Deze doen immers appèl op het menselijke geweten en zij die de dienst uitmaken zijn over het algemeen mensen zonder of met een gebrekkig geweten. Bijgevolg zullen de machtshebbers altijd wegen vinden om de aarde (en het gros van hun medemensen) meedogenloos te exploiteren, zonder verantwoording af te leggen voor de milieu- en andere gevolgen die hiermee gepaard gaan.

We moeten terug naar samenlevingsvormen waarin er een nultolerantie bestaat voor narcisme en psychopathie en een levensfilosofie die andere levensvormen evenals de grote ecosystemen beschouwt en erkent als bewuste, voelende, intelligente persoonlijkheden. Consequent hiermee kunnen we dan opnieuw leren om in een dynamisch evenwicht te leven met de levende aarde en al onze mede-aardebewoners, net zoals onze verre voorouders dit deden tot pakweg vijfenveertigduizend jaar geleden (en heel wat kleinschalige gemeenschappen zelfs tot in recente tijden).

********************************************************************************

Deze tekst is een aanvulling op mijn boek 'Psychopathie en Narcisme'.   ISBN 9789077101216.

Dit boek kan in elke boekhandel of internetboekhandel besteld worden. 

De volledige titel van het boek is: Karmische Psychologie Deel 4: Aarde en Schaduw, Boek 3 - Psychopathie en Narcisme. 

Op mijn website www.henkcoudenys.be vind je een overzicht van alle boeken die ik reeds heb gepubliceerd.  Wie een boek koopt, helpt me om in leven te blijven en te blijven schrijven, uitgeven en op die manier mijn inzichten met anderen te delen. 

 

Narcisme is niet identiek aan een onbedwingbare neiging tot egoïstisch en toxisch gedrag (aanvulling 3 bij 'Psychopathie en Narcisme')

Narcistische strategieën

Een veel voorkomende misvatting over narcisten is dat het om mensen gaat die systematisch terugvallen op toxisch gedrag zoals daar zijn: de zwarte piet doorschuiven, hun verantwoordelijkheid ontkennen, anderen kleineren, feiten omdraaien om op die manier hun gelijk te ‘bewijzen’, zichzelf beter voordoen dan een ander, anderen lomp behandelen, met de verdiensten van anderen weglopen, mensen negeren om hen te intimideren en andere gedragingen die op een ‘rekbaar’ geweten wijzen. Alhoewel dit alles eigen is aan het gros van de narcisten en bij sommigen onder hen hun gedragsrepertoire grotendeels bepaalt, is dit niet de essentie van hoe ze functioneren.

In de kern draait hun gedrag rond het verwerven van aandacht en bevestiging, ter compensatie van een geschonden zelfbeeld. Deze behoefte heeft het karakter van een onbedwingbare verslaving. Hiervoor passen ze meerdere strategieën toe. De drie belangrijkste zijn: verleiding, controle en toxisch gedrag. Let hierbij op de volgorde: toxisch manipulatief gedrag, in al zijn facetten, komt pas op de derde plaats!.

Dit heeft als consequentie dat narcisten die over veel psychologisch inzicht beschikken extreem bekwaam kunnen worden in het verleiden. Dit doen ze door hun omgeving te charmeren, diensten te verlenen en op een opvallende manier bevestiging te geven daar waar ze voelen dat dit impact heeft. Door zich daarenboven onmisbaar te maken en zodoende op een subtiele manier alle sociale situaties waarin ze terechtkomen te controleren, hebben ze zelden of nooit de nood om terug te vallen op toxisch gedrag. Zonder asociaal gedrag komen ze immers nog het best van al aan hun trekken.

Maar er zijn altijd uitzonderlijke situaties waarbij ze geconfronteerd worden met mensen die niet voor hun verleidingstechnieken vallen en die hun sociale dominantie als hinderlijk ervaren. Dergelijke mensen ontsnappen niet alleen zelf aan hun sociale controle, maar dreigen deze ook in ruimere kring te ondermijnen. In dat geval gaan ze over tot de minst opvallende vorm van toxisch gedrag, namelijk hen totaal negeren.

Dit is tezelfdertijd een van de meest heftige manipulatieve gedragspatronen die tot het menselijk repertoire behoren. Ons archaïsch overlevingsinstinct linkt genegeerd worden immers aan uitgesloten worden. Dit was de ergste straf in oorspronkelijke samenlevingen en stond gelijk aan een terdoodveroordeling.. De dreiging om uit een vaste sociale groep gestoten te worden wekt een instinctieve angst op omdat we in oorspronkelijke samenlevingen volledig afhankelijk waren van onze groep om te kunnen overleving.

Ook al is dit in een hedendaagse context absoluut niet het geval, we neigen er toch automatisch toe ons er zeer ongemakkelijk bij te voelen en er al het mogelijke aan te doen om dit terug ongedaan te maken.

In een leefgroep van jagers-verzamelaars was genegeerd worden een sociale straf die door iedereen gezien werd. Maar in een hedendaagse sociale context kan zoiets voor de buitenwereld quasi geruisloos gebeuren, waarbij enkel de geviseerde personen hier last van hebben en andere mensen het niet of amper opmerken. Wanneer dit toch door enkelingen opgemerkt wordt, leidt dit eerder tot de interpretatie dat de genegeerde personen een probleem hebben dan de goed gecamoufleerde narcist met wie niemand anders immers een probleem heeft. Het volgende voorbeeld kan dit alles verduidelijken:

Een man had zich opgewerkt tot verantwoordelijke van een kleinschalig alternatief schooltje, dat lager onderwijs aanbood op een kindvriendelijke manier. Alhoewel hij in naam niet de directeur was, gebeurde er niets zonder dat het eerst met hem werd overlegd. Hij was zeer belezen en bekwaam op pedagogisch vlak en investeerde meer tijd in zijn werk dan de uren waarvoor hij betaald werd. Daarnaast organiseerde hij heel wat buitenschoolse activiteiten waarbij ook de ouders van de leerlingen betrokken werden. Bij alles wat met de school te maken had, was hij het beminnelijke middelpunt van alle aandacht.

Van zijn partner kreeg hij hier alle ruimte voor. Deze was maar al te blij dat zo iemand voor haar wilde kiezen. Ook al stonden hun gezamenlijke activiteiten heel vaak in functie van het schoolgebeuren – het alternatief voor haar was vele avonden alleen thuis zitten – toch klaagde ze hier nooit over. Geen van beiden had een kinderwens, dus daar was ook al geen voedingsbodem voor enige frictie.

Deze man kwam volkomen aan zijn trekken wat betreft zijn niet te stillen honger naar aandacht en bevestiging, door een combinatie van zijn niet geringe bekwaamheid in combinatie met alle initiatieven die hij nam. Hierdoor kon hij controle uitoefenen over zowat elk sociaal gebeuren waarin hij zich begaf. In al zijn contacten gedroeg hij zich charmant, deelde hij complimentjes uit en zette hij zijn scherp psychologisch inzicht in om te beslissen tegen wie hij wat zei en aan wie hij wat vroeg. Hij waakte er tevens over geen egoïstisch gedrag ten toon te spreiden.

Desondanks ging het heel af en toe toch mis. Tijdens een oudercontact kreeg hij bv een kritische vraag over waarom hij met bepaalde gevoeligheden van een van zijn eigen leerlingen onvoldoende rekening had gehouden. Hier gaf hij een uitleg aan die erop neerkwam dat het niet aan hem was om de overgevoeligheid van die leerling in stand te houden, waarmee hij suggereerde dat de ouders dit wel deden. In het vervolg kregen deze ouders bij sociale aangelegenheden een slappe handdruk met afgewend gezicht, terwijl hij met alle andere mensen geanimeerd in gesprek ging. Tijdens een ander voorval stelde een nieuwe leerkracht voor om zelf ook eens iets te organiseren en daar de hele verantwoordelijkheid voor op zich te nemen. Dit wimpelde hij af met als reden dat de agenda reeds veel te vol zat. Enkele weken later kwam iemand anders aandraven met een voorstel waarbij hij als jurylid zou fungeren in een ludieke kwis, een rol waarvoor hij veel aandacht zou krijgen. Hiervoor was plots wel plaats in de agenda.

Ook zijn schoonzus stelde zich vaak kritisch tegenover hem op. Zij werd echter weggezet als iemand met een problematische neiging tot afgunst en werd zoveel mogelijk uit familiale aangelegenheden geweerd.

Narcisme kan in allerlei persoonlijkheidstypes ingebed zitten. Indien narcisme gepaard gaat met het nodige psychologische inzicht én de uiterlijke omstandigheden zitten volledig mee, kan het grotendeels onder de radar blijven. Een narcist die asociaal gedrag weet te vervangen door dominant sociaal gedrag en zich quasi enkel nog begeeft in sociale situaties die hij zelf creëert, onder controle heeft en waarvan hij op voorhand weet dat hij bewierookt zal worden, kan zich een hypersociaal imago aanmeten en wordt door de meeste mensen niet herkend als narcist. Dergelijke mensen houden de regie over hun sociaal leven indien mogelijk tot op hun sterfbed in de hand.

Alleen de mensen die zich niet laten charmeren omdat ze door de lege huls van de verleiding heen kijken en die niet meedoen met het voortdurend openlijk geven van bevestiging, krijgen een scheut kwetsend manipulatief gedrag te verwerken. Zij botsen echter op ongeloof als ze hiermee naar buiten komen. In het beste geval wordt dit vergoelijkt (iedereen kan toch eens fouten maken) en niet gezien voor wat het is, namelijk een uiting van inherent narcisme. 

********************************************************************************

Deze tekst is een aanvulling op mijn boek 'Psychopathie en Narcisme'.   ISBN 9789077101216.

Dit boek kan in elke boekhandel of internetboekhandel besteld worden. 

De volledige titel van het boek is: Karmische Psychologie Deel 4: Aarde en Schaduw, Boek 3 - Psychopathie en Narcisme. 

Op mijn website www.henkcoudenys.be vind je een overzicht van alle boeken die ik reeds heb gepubliceerd.  Wie een boek koopt, helpt me om in leven te blijven en te blijven schrijven, uitgeven en op die manier mijn inzichten met anderen te delen. 

 

Biophilia (Aanvulling 4 bij 'Onze Erfenis van Moeder Aarde')

 

Biophilia (Aanvulling 4 bij ‘Onze Erfenis van Moeder Aarde’

Het begrip ‘biophilia’ slaat op de natuurlijke behoefte van mensen om te connecteren met andere levende wezens en deze te beschouwen als bewuste, voelende en denkende individuen, net als onszelf. Dit is een instinctief gegeven dat spontaan bij zowat alle kleine kinderen tot uitdrukking komt. Het vertaalt zich in een emotionele aantrekking tot bomen, bloemen, vogels en andere dieren, waarbij kinderen hele dialogen met hen kunnen aangaan. Dit patroon is vooral actief tijdens de kleutertijd en de lagere schoolfase.

Deze intuïtieve opvatting, waarbij andere levende wezens op gelijke hoogte geplaatst worden met mensen, wordt in onze hedendaagse cultuur systematisch afgeleerd en vervangen door de visie dat de mens het meest ontwikkeld is van alle aardse levensvormen. Wat daaraan gekoppeld wordt is het idee dat mensen een ‘goddelijk recht’ hebben om te heersen over alle andere soorten en als enigen een ik-bewustzijn hebben, over intelligentie beschikken, emoties hebben en diepere (religieuze of spirituele) gevoelens kunnen ontwikkelen.

Loskomen van de oorspronkelijke intuïtieve opvatting wordt impliciet beschouwd als een aspect van volwassen worden. Wat overblijft is een onbewust innerlijk conflict tussen empathie ervaren voor andere levende wezens en diezelfde empathie om pragmatische redenen opzij zetten. De culturele aanname van menselijke superioriteit maakt het immers gemakkelijker om dieren en planten louter als grondstoffen te beschouwen die geschikt zijn om tot eten en gebruiksvoorwerpen te bewerken.

Volwassen mensen die daarentegen opgegroeid zijn in animistische en sjamanistische culturen, blijven zich hun leven lang bewust van dit dilemma. Dit leidt tot veel respectvoller omgaan met dieren en planten, juist omdat we er niet onderuit kunnen om hen te doden om zelf in leven te blijven.

Ondanks een dikke laag cultureel vernis blijft de instinctieve drang om ons te verbinden met andere levende wezens zich systematisch aan ons bewustzijn opdringen. Dit vertaalt zich in de latere kindertijd in gehecht blijven aan knuffeldieren en aan sprookjes waarin dieren vergelijkbare persoonlijkheden hebben als mensen. In het volwassen leven leidt dit tot activisme op het vlak van natuurbescherming en dierenwelzijn.

Mensen die meerdere vorige levens achter de rug hebben in oorspronkelijke culturen en die dus levenslang vertrouwd zijn geweest met het bewust behandelen van andere aardse levensvormen als evenwaardige individuen, zijn het sterkst onderhevig aan de drang om de westerse culturele opvattingen hieromtrent te verwerpen en de natuurlijke, intuïtieve opvatting over onze plek in het levensweb te herwaarderen. 

 *******************************************************************************

Deze tekst is een aanvulling bij mijn boek 'Onze Erfenis van Moeder Aarde '. 

De volledige titel is: Karmische Psychologie Deel 4: Aarde en Schaduw - Boek I: Onze Erfenis van Moeder Aarde 
Dit boek is te koop in elke boekhandel en online-boekhandel, onder andere via deze link:

https://www.bol.com/be/nl/p/karmische-psychologie-4i-karmische-psychologie-4-aarde-en-schaduw-boek-1/9300000192243120/?cid=1764597888526-6411146889882&bltgh=db315f41-682e-4df5-a5f9-be09a2fd2820.ProductList_Middle.0.ProductTitle

Onze Erfenis van Moeder Aarde gaat over het spanningsveld tussen de het Wezenlijke in de mens en onze instinctieve drijfveren en reflexen. Wat het lichaam wil, als gevolg van miljoenen jaren evolutie, komt vaak in conflict met waar we vanuit onze mentale en spirituele ingesteldheid naar streven. De emoties die voortkomen uit onze instinctieve reflexen doen ons vaak denken, voelen en handelen op een manier die tegengesteld is aan waar we naar streven. Hoe kunnen we meer harmonie scheppen tussen deze innerlijke tegenpolen? En welke plaats neemt deze innerlijke zoektocht in, in ons groeiproces als mens op aarde?

Dit boek telt 466 pagina’s  ISBN-nummer: 978-90-77101-19-3

 

Geheimhouding afdwingen (Psychopathie en Narcisme - aanvulling 2

 

Psychopathie en Narcisme - Aanvulling 2:

Geheimhouding afdwingen

‘Ik wil niet dat je hierover met iemand anders praat. Andere mensen gaan dit niet begrijpen, ze gaan er iets heel anders van maken dan wat het is. En trouwens: alle koppels maken ruzie. Dat is heel normaal.’ Of: ‘Dat blijft tussen ons. Andere mensen hebben daar geen zaken mee.’

Als je iets dergelijks te horen krijgt na een ruzie met de persoon met wie je een intieme relatie hebt én de ruzies ontstaan omdat je partner zich onredelijk of manipulatief gedraagt, dan moet er een alarmbel gaan rinkelen. De kans is in dit geval zeer groot dat je in een destructieve relatie zit.

Psychopaten en narcisten proberen op allerlei manieren geheimhouding af te dwingen van hun slachtoffers. Dit heeft een dubbel doel: ten eerste raakt het slachtoffer hierdoor geïsoleerd ten opzichte van mensen van wie ze steun zouden kunnen krijgen en ten tweede willen ze het risico vermijden dat hun houding publiekelijk wordt afgekeurd. Bij gebrek aan een gezond functionerend geweten is dat het enige wat hen nog kan corrigeren in hun gedrag, tenzij hun wangedrag geheim blijft natuurlijk.

Hoe meer macht zo iemand heeft, hoe grover hij het spel echter speelt. Een voorbeeld:

Een sekteleider vergreep zich systematisch aan tienerjongens. Soms waren ze net achttien en dus meerderjarig, vaak ook niet. In elk geval was er altijd sprake van een grote leeftijdskloof en een extreem onevenwichtige machtsverhouding. Tegenover de andere sekteleden, die de facto getuige waren van zijn misbruik, zei hij: ‘Jullie mogen hierover niets zeggen aan de buitenwereld. Jullie begrijpen dat hier enkel sacrale liefde uitgedrukt wordt. De buitenwereld zouden dit ten onrechte pedofilie noemen.’ Hij kwam er dan ook tientallen jaren mee weg, totdat enkele jonge mannen die door hem als tiener waren misbruikt en zich met veel moeite uit de sekte hadden losgemaakt, de moed vonden om zijn misbruik aan te klagen.

Het afdwingen van geheimhouding kan op allerlei manieren gebeuren: met opgeklopt en/of gespeeld verdriet en dramatische verontschuldigingen als glijmiddel, door middel van regelrechte ontkenning in combinatie met het beschuldigen van het slachtoffer, door psychische intimidatie en/of fysieke intimidatie. Enkele voorbeelden:

• Een vrouw werd mishandeld door haar partner. Dit bouwde zich telkens op met een aanloop van enkele weken tot enkele maanden, waarbij hij achtereenvolgens afstandelijk werd, verbaal agressief en uiteindelijk fysiek gewelddadig werd. Daarna volgden er verontschuldigingen, dramatisch verdriet over zijn daden, de belofte dat het vanaf nu beter zou gaan en dat hij in therapie zou gaan. Twee jaar lang liet de vrouw zich elke keer weer vermurwen, maar nadat het enkele weken lang goed was gegaan, begon er steeds een nieuwe cyclus die eindigde met geweld.

• Een vader die zijn dochters misbruikte, dreigde ermee dat zij in een tuchthuis zouden geplaatst worden indien ze hier ooit iets zouden over vertellen.

• Een man die hetzelfde deed met zijn zoon prentte hem herhaaldelijk in dat hij naar de gevangenis gestuurd zou worden indien hij zijn mond niet zou houden. En dat wilde hij toch niet op zijn geweten hebben hé! Want wie zou er dan zorgen dat er geld was om eten en kleren te kopen?

• Een pedofiele priester sneerde botweg tegen zijn slachtoffers dat niemand hen ooit zou geloven indien ze hierover zouden praten. Zij waren zondig en ze hadden het trouwens zelf gewild.

• Een gewelddadige man dreigde zijn vrouw en kinderen te vermoorden indien ze niet zouden zwijgen over hun mishandeling.

Er bestaan nog veel meer varianten op deze thema’s, maar telkens komt het op hetzelfde neer: de slachtoffers worden met alle mogelijke middelen het zwijgen opgelegd, met leugens, morele chantage, emotionele chantage, psychische en fysieke intimidatie of hun stilzwijgen wordt afgekocht met geld, materiële voordelen of maatschappelijke privileges.

De belangrijkste ingangen waardoor slachtoffers dit laten gebeuren zijn angst, schaamte en onterecht schuldgevoel. Misplaatste empathie speelt ook vaak een grote rol. Slachtoffers die toch durven te praten, moeten dan ook met veel begrip en geduld de ruimte krijgen om hun verhaal te doen en ze moeten vooral het vertrouwen krijgen van degene die luistert, dat ze geloofd worden. Ze moeten immers niet alleen hun schaamte overwinnen, maar ook ingaan tegen de hersenspoeling die ze vaak jaren lang hebben ondergaan.

Een slachtoffer dat voor het eerst praat over het misbruik, de mishandeling of het emotioneel onrecht, doet dit meestal in afstandelijke of omfloerste bewoordingen. De bijbehorende emoties komen in de regel pas in een latere fase aan bod, namelijk wanneer ze zich eindelijk geloofd weten en veilig voelen tegenover degene aan wie ze hun leed opbiechten.

Ik gebruik hierbij doelbewust het woord ‘opbiechten’ omdat het voor hen zo aanvoelt. Ook al hebben ze zelf niets misdaan en zijn ze integendeel het slachtoffer van onrecht, ze voelen zich in eerste instantie schuldig omdat ze de omerta doorbreken. De angst om niet geloofd te worden, in combinatie met het doorbreken van de opgedrongen loyaliteit tegenover de dader, zijn de aanleiding voor hun schuldgevoel en schaamte, ook al zijn dit emoties die in feite niet kloppen met de realiteit.

Soms ook gebruiken slachtoffers een omweg om verteld te krijgen wat hen is overkomen.

Een voorbeeld hiervan was een tienermeisje dat tegenover haar nieuwe partner enigszins stoer uitpakte met de mededeling dat ze wel zeven keer per nacht seks kon hebben. Achteraf bleek dat ze hier twee jaar voordien toe gedwongen was geworden, tijdens een verkrachting.

Het gaat echter niet altijd om strafbare misdaden die door psychopaten worden gepleegd. Wie een intieme relatie met een narcist heeft, maakt jarenlang subtiele en minder subtiele manipulaties mee en glijdt langzaam maar zeker af in een toestand van slachtofferschap. De techniek die hier in de regel toegepast wordt om te voorkomen dat het slachtoffer gaat praten is zich onberispelijk gedragen in het gezelschap van anderen. Doordat de narcist dit systematisch doet, wordt elke eventuele klacht van het slachtoffer over zijn egoïstisch gedrag automatisch op ongeloof onthaald. Slachtoffers die dit patroon willen doorbreken, moeten de feiten vaak blijven herhalen, heel duidelijk en concreet en dan maar hopen dat ze eindelijk eens geloofd worden.

Het principe van de geheimhouding ter bescherming van het imago van narcisten en psychopaten, speelt ook op een totaal ander niveau. Grote bedrijven en overheidsdiensten hebben vaker dan wenselijk mensen aan de top die vooral uitblinken in het beheersen van machiavellistische principes en voor wie bekwaamheid in management slechts op de tweede plaats komt. Hoe hoger in de hiërarchie, hoe beter men echter verloond wordt. Bedrijven waar het hoogste loon honderd maal zo hoog is als het laagste loon zijn wat dat betreft geen uitzondering. De geheimhouding van zo’n absurde loonkloof staat louter ten dienste van de machiavellisten aan de top. Openheid over de hoogte van hun lonen leidt al rap tot (terechte) protesten. Vandaar dat wetgevende initiatieven die loontransparantie beogen, op zeer veel weerstand botsen.

Het is overigens best wel hilarisch welke argumenten er aangebracht worden indien de hoogte van managerslonen toch ter discussie komen. Deze variëren van de nadruk op de torenhoge verantwoordelijkheid die met de functie gepaard gaat, over de prestige die eraan vastkleeft, tot de concurrentie met toplonen in andere sectoren. Nooit gaat het om een logisch verband tussen werkelijke werklast, eventuele gezondheidsrisico’s en de loonhoogte. Er wordt een waas van superioriteit omheen geweven dat in schril contrast staat met het feit dat de zogenaamde topmanagers in kwestie indien ze ontslagen worden wegens gemaakte fouten, toxisch leiderschap, corruptie of bewezen onbekwaamheid, daar niet of nauwelijks de consequenties van hoeven te voelen. Ze hebben immers het geld om met behulp van al even machiavellistische advocaten de wetgeving in hun voordeel te doen gelden.

********************************************************************************

Deze tekst is een aanvulling op mijn boek 'Psychopathie en Narcisme'. Dit boek kan in elke boekhandel of internetboekhandel besteld worden.  ISBN 9789077101216.

De volledige titel van het boek is: Karmische Psychologie Deel 4: Aarde en Schaduw, Boek 3 - Psychopathie en Narcisme. 

Op mijn website www.henkcoudenys.be vind je een overzicht van alle boeken die ik reeds heb gepubliceerd.  Wie een boek koopt, helpt me om in leven te blijven en te blijven schrijven, uitgeven en op die manier mijn inzichten met anderen te delen. 

 

Verwarrend hersenletsel - het verschil tussen narcisme en het prefrontale kwabsyndroom

 

Verwarrend hersenletsel

(Psychopathie en Narcisme – Aanvulling 1)

Bepaalde vormen van hersenschade kunnen leiden tot gedragspatronen die lijken op die van narcisten. Meestal gaat het om een beschadiging van de prefrontale kwab, een hersenzone die onder meer instaat voor impulsbeheersing. Dit staat bekend onder de naam 'prefrontale kwabsyndroom'.

Mensen die hun halfonbewuste impulsen niet langer onder controle kunnen houden, kramen vaak kwetsende grofheden uit, doen dingen waarbij ze geen rekening houden met anderen en lijken er zich niet van bewust hoe gemakkelijk ze iemand kunnen kwetsen. Hun gedrag gaat steeds meer lijken op dat van narcisten, omdat ze zich schijnbaar zeer egoïstisch gedragen en zich niet laten leiden door empathie.

Wat er echter aan de hand is, is iets heel anders. Gedurende de dag hebben we allemaal voortdurend gedachten en impulsen die we zeer snel afwegen aan wat ethisch verantwoord is, aan wat beantwoordt aan de heersende beleefdheidsregels en aan wat we aanvoelen met betrekking tot hoe het zou overkomen op een ander indien we deze impulsen toelaten. Als deze automatische evaluatie wegvalt, passen we ons niet langer aan de heersende ethiek en gewoontes aan en houden we ook geen rekening meer met de gevoeligheden van de mensen die met ons gedrag in aanraking komen.

Om dit beter te begrijpen moet je maar eens nagaan wat je er zelf allemaal verbaal uitgooit als je achter het stuur van de auto zit of op je eentje naar een praatprogramma op TV zit te kijken. Een voorbeeld:

Als ik met de auto ergens naartoe rijdt en gehaast en/of moe ben, slinger ik mijn medeweggebruikers allerlei grofheden naar het hoofd en geef ik voortdurend cynische commentaar op hun manier van rijden, hun gepersonaliseerde kentekens of hun voertuig, wetende dat ze me toch niet kunnen horen. Als ik iemand uitkaffer die niet snel genoeg invoegt op een rond punt, besef ik tezelfdertijd dat die persoon gewoon onzeker of voorzichtig is en niets verkeerd doet en dat het dus maar goed is dat deze me niet hoort. Ik zou me immers schamen indien dit wel het geval zou zijn. Ik ga echter nooit toeteren, aan iemands bumper gaan kleven of onnodig met mijn lichten flikkeren.

In dergelijke situaties kunnen we gemakkelijk onze impulscontrole tijdelijk opzij zetten, wetende dat we er niemand kwaad mee doen en enkel op een onschuldige manier stoom afblazen. In situaties waarbij we er ons van bewust zijn dat wat we zeggen en doen wel impact heeft op de mensen om ons heen, schakelen we direct terug over op impulscontrole. Mensen met een beschadigde prefrontale kwab, hebben heel veel moeite met dat laatste. Elke gedachte die door hun hoofd flitst wordt uitgesproken of uitgevoerd, terwijl ze er zich tezelfdertijd bewust van zijn dat dit fout is.

Er zijn natuurlijk ook mensen die zelfs als ze aan het stuur van hun auto zitten of op hun eentje TV kijken zich geen enkele onbeschaafde opmerking toestaan, maar dat wil niet zeggen dat de impuls daartoe niet bestaat. We hebben immers allemaal een persoonlijke schaduw opgebouwd gedurende onze kindertijd. We hebben allerlei instinctieve impulsen onder controle leren houden, zoals de neiging om te slaan, te bijten of te krabben als iemand ons onze zin niet geeft of elkaar af te snauwen als we met rust gelaten willen worden. Van mens tot mens, van gezin tot gezin en van cultuur tot cultuur verschilt de precieze inhoud van deze schaduw, maar in elke menselijke persoonlijkheid zit zo’n schaduw verborgen. We hebben onze prefrontale hersenkwab nodig om onze persoonlijke schaduw alleen te ontladen in situaties waar dit ons geen sociale schade kan berokkenen. Narcisten en psychopaten daarentegen, zetten hun persoonlijke schaduw bewust in om anderen te intimideren of te manipuleren en ervaren daar geen gewetensproblemen door.

Mensen die lijden aan het prefrontale kwabsyndroom last van hun geweten indien ze anderen verbaal onderuit halen, hun seksuele impulsen ongeremd botvieren of fysiek geweld gebruiken. Ze ervaren machteloosheid tegenover de impulsen die uit hun innerlijke schaduw komen, ook al zitten ze zichzelf tegelijkertijd op hun kop omdat ze aan deze impulsen gehoorzamen en daardoor anderen kwetsen of intimideren. Een voorbeeld:

Een man liep een ernstig hersenletsel op als gevolg van een fietsongeval. Tijdens de eerste jaren na zijn ongeval gedroeg hij zich onuitstaanbaar naar vrienden en familieleden. Hij schold hen zonder aanleiding de huid vol, gaf op alles en iedereen ongezouten kritiek en stelde zich steeds asocialer op. Door echter gedragstherapie te volgen, kreeg hij deze impulsen langzaam maar zeker weer onder controle. Vijf jaar na zijn ongeval verwoordde hij het zo: ‘Ik hoorde mezelf de hele tijd dingen zeggen die ik eigenlijk niet wilde zeggen, maar ik kon het niet tegenhouden. Op den duur durfde ik niet meer onder de mensen te komen, maar ook dat kon ik niet deftig uitleggen. Het heeft me heel veel moeite gekost, maar nu kan ik weer min of meer normaal functioneren.’

Zijn wil om zich terug sociaal en empathisch te kunnen gedragen, was uiteindelijk sterker dan het effect van zijn prefrontale-kwabsyndroom.

Manipulatieve mensen daarentegen genieten van het effect dat ze met hun empathieloze woorden en daden bereiken.

Soms wil ook een narcist zijn leven beteren. Dit gebeurt tijdens periodes van intenser Wezenscontact en gewetenscontact. Maar zij botsen om heel andere redenen op een onvermogen hiertoe dan mensen met hersenschade. Hoe vaak ze dit ook aankondigen – meestal tegenover de partner, kinderen of intimi die ze manipulatief behandelen – ze hervallen binnen de kortste keren terug in hun oude patronen. Meestal blijft het immers bij een intentieverklaring, waarna ze niet de moeite doen om zoiets als gedragstherapie te volgen, laat staan dat ze op zoek gaan naar de achterliggende oorzaken van hun persoonlijkheidsstoornis. Hun motivatie om te veranderen, botst op een heel sterke innerlijke weerstand. Terugkeren naar de kwetsbaarheid en de gekwetstheid uit hun kinderjaren willen ze immers niet. Ze houden het niet vol om eerlijk tegenover zichzelf te zijn en kiezen automatisch terug voor de overcompensatie van hun innerlijke kwetsbaarheid en dus voor narcistisch gedrag. Mensen die onder invloed van een hersenletsel asociaal gedrag vertonen, doen er daarentegen vaak alles aan om terug empathisch te kunnen functioneren.

In het voorbeeld hierboven ging het vooral over verbale agressie die aan de impulscontrole ontsnapte. Vaak echter worden mensen ook fysiek agressief en verliezen ze de controle over hun seksuele impulsen. Dergelijke mensen verliezen meestal hun partner en komen in een scheiding terecht. Vanuit het perspectief van de partner is de relatie immers destructief geworden. Voor de persoon met het hersenletsel is dit erg pijnlijk, ook al begrijpen ze meestal hun ex-partner wel. Dat laatste is weer een verschil met narcisten die door hun partner verlaten worden. Zij gaan bijna zonder uitzondering de schuld voor de scheiding op hun ex afwentelen.

********************************************************************************

Deze tekst is een aanvulling op mijn boek 'Psychopathie en Narcisme'. Dit boek kan in elke boekhandel of internetboekhandel besteld worden.  ISBN 9789077101216.

De volledige titel van het boek is: Karmische Psychologie Deel 4: Aarde en Schaduw, Boek 3 - Psychopathie en Narcisme. 

Op mijn website www.henkcoudenys.be vind je een overzicht van alle boeken die ik reeds heb gepubliceerd.  Wie een boek koopt, helpt me om in leven te blijven en te blijven schrijven, uitgeven en op die manier mijn inzichten met anderen te delen.